~etta

Hekk kif daqq ir-rejd, kul]add twerwer, u bejn it-twer\iq u l-biki kul]add ]arab ji[ri lejn ix-xelter. ~etta, flimkien ma’ grupp ta’ nisa \g]a\ag] li kienu qed jitkellmu fuq i`-`int biex inessu xi ftit mill-bi\a’ tal-gwerra, [abru lill-uliedhom mag]hom u tgeddsu fix-xelter.

Il-bombi tal-ajru instemg]u ifaqqg]u bla ]niena u j]allu ]erba warajhom. Mhux kul]add kien irnexxielu ja]rab mill-attakki fil-]in. Fost dawk l-anqas ixxurtjati kont issib xju], li ma jkunux jifil]u ji[ru, u tfal li jinqabdu qalb it-ti[rib tal-gwerra. Wie]ed minn dawn it-tfal kien Joe, it-tifel ta’ ~etta, li spi``a mg]affe[ ta]t il-bini m[arraf. Hekk kif l-attakki spi``aw, ~etta intebhet bil-mewt ta’ binha l-g]a\i\, u mur farra[ha lil din l-omm!

Mewt tal-ulied \gur li tolqot ]a\in lil kull omm, li b’tant g]o\\a tkun rabbiet lil uliedha. I\da dan ma kienx bi\\ejjed g]al ~etta. M’g]addiex ]afna \mien, sakemm ~etta tilfet ukoll lil \ew[ha. ~etta sfat armla g]all-ewwel darba, fi\-\mien meta il-]ajja kienet diffi`li ]afna g]all-mara Maltija biex tg]ix ming]ajr ra[el. ~etta, qatt ma qag]det lura. Dejjem meddet idha g]ax-xog]ol fil-]anut, li fi\-\mien il-Gwerra kien [ox-xelter. Kienet tmut hi stess, tixtri il-]axix g]all-]anut, xemx u xita, bil-karrettun wara daharha. Skola ma kinetx taf, i\da o]ro[ il-g]a[eb, kienet tasal biex tixtri dak li jkollha b\onn g]all-]anut, sabiex wara tbieg]hu.

~etta ma batitx biss fix-xog]ol tal-]anut. Batiet ukoll biex welldet u rabbiet lil uliedha, qabel u wara l-gwerra, mard, u meta [iet feruta fi\-\mien il-gwerra stess. Hija [et feruta permezz ta’ splinter, u baqg]et tbati tul ]ajjitha kollha. Minkejja dan kollu, rabbiet bl-akbar g]o\\a lil uliedha. Fi\-\mien il-gwerra welldet [ox-xelter, u tara li qed jikbru b’mod normali billi ti\inhom hi stess fuq il-mi\ien tal-]anut.

Fis-snin ta’ wara l-gwerra, ~etta g]enet kif setg]et lil dawk li b]alha, kienu g]adhom ibatu il-konsegwenzi tal-gwerra. Fi \mien ta’ \vilupp fil-pajji\, ]asbet sabiex ti\\ewwe[, u hija wkoll ter[a’ tibda ]ajja normali. Karlu, kellu jkun it-tieni ta[el tag]ha, bniedem sportiv, mag]ruf l-aktar fil-qasam tal-waterpolo. Karlu kien ja]dem it-Tarzna, u b]al ~etta, qatt ma naqas milli jisma’ il-quddies kull filg]odu. Flimkien rabbew lil uliedhom fil-g]o\\a, u tawhom l-a]jar edukazzjoni. Minkejja li kellhom seba’ wlied, ma naqsux milli jg]inu lil ]addie]or, l-aktar fil-missjoni.

Ix-xog]ol tal-gan`, minn dejjem kien il-mog]dija ta\-\mien ta’ ~etta, u forsi ]afna niex kienu jafha l-aktar g]al dan ix-xog]ol. }admet mhux biss g]aliha, imma g]al uliedha, [irien u ]bieb. }amsa minn uliedha emigraw , u b’kura[[ kbir, ~etta qasmet l-o`eani sabiex tmur tara lil uliedha, minkejja li titkellem biss bil-Malti, u ma tafx tikteb u taqra.

Illum ~etta er]ilha tirrakonta storja wara l-o]ra, ta’ dak kollu li g]addiet minnu spe`jalment fi \mien il-gwerra. Mara li g]exet kwa\i dan is-seklu kollu, u hekk kif jg]id Herbert Ganado, rat Malta tinbidel. Mhux dejjem kien fa`li g]aliha li taddatta ru]ha g]all-progress, i\da dejjem xtaqet l-a]jar edukazjoni g]al uliedha u t-tfal ta’ uliedha. Permezz tas-sehem tal-Maltin fil-gwerra, irba]na fuq l-g]adu. ~etta, b]al ]afna anzjani hi kburija bix-xog]ol li g]amlet fil-gwerra, li tittama li ma ter[ax ti[ri.

 

Omar Seguna

Mur Lura